Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran đang tạo ra áp lực đáng kể lên thị trường cà phê toàn cầu, chủ yếu thông qua việc gia tăng chi phí sản xuất, biến động tỷ giá USD, giá nhiên liệu leo thang và sự bất ổn ngày càng lớn trong hoạt động logistics. Đặc biệt, nguy cơ gián đoạn tại Eo biển Hormuz và Kênh đào Suez đang làm gia tăng rủi ro đối với các tuyến thương mại trọng yếu.
Cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào cuối tháng 2 đã kích hoạt một làn sóng bất ổn mới tại Trung Đông. Hệ quả là giá dầu tăng mạnh — lên tới 24% chỉ trong vòng một tuần — đồng thời đồng USD cũng có xu hướng tăng giá. Bên cạnh đó, việc Iran siết chặt kiểm soát Eo biển Hormuz đang đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với các tuyến vận tải chiến lược của thế giới.
Tác động đến chi phí và logistics
Theo Laleska Moda, chuyên gia phân tích trí tuệ thị trường tại Hedgepoint Global Markets, thị trường cà phê là một trong những lĩnh vực có khả năng chịu ảnh hưởng cả trực tiếp lẫn gián tiếp từ cuộc khủng hoảng này.
Bà cho rằng “việc giá dầu tăng và tỷ giá hối đoái biến động có xu hướng đẩy chi phí sản xuất lên cao. Điều này không chỉ đến từ việc gia tăng sử dụng nhiên liệu trong hoạt động canh tác, mà còn từ việc chi phí của các đầu vào phụ thuộc vào năng lượng như phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng tăng theo. Đồng thời, căng thẳng địa chính trị leo thang tiếp tục gây áp lực lên hệ thống logistics cà phê toàn cầu”.
Trên thực tế, hàng trăm tàu chở dầu và tàu hàng hiện vẫn đang phải neo đậu ngoài khơi hoặc bên ngoài Eo biển Hormuz do không thể cập cảng. Tình trạng này đã ảnh hưởng trực tiếp đến các lô hàng cà phê vận chuyển đến các nhà rang xay tại khu vực Vùng Vịnh, đặc biệt là UAE, đồng thời làm suy giảm khả năng cung ứng tàu trên phạm vi toàn cầu.
Mối đe dọa tại Kênh đào Suez
Bên cạnh đó, các cuộc tấn công gia tăng nhằm vào tàu chở dầu đang làm gia tăng rủi ro đối với các tuyến giao thương tại khu vực Vịnh cũng như Kênh đào Suez. Lo ngại về khả năng tái diễn các cuộc tấn công tại Yemen đã buộc nhiều công ty vận tải phải tạm ngừng hoặc chuyển hướng hoạt động ra khỏi khu vực này.
Kênh đào Suez đóng vai trò là một “nút thắt cổ chai” quan trọng trong thương mại cà phê toàn cầu, do đây là tuyến đường tối ưu để vận chuyển cà phê từ Đông Phi (như Uganda, Ethiopia) và Đông Nam Á đến thị trường châu Âu.
Áp lực lên thị trường châu Âu
Những gián đoạn trong logistics có thể tác động trực tiếp đến dòng chảy thương mại và mức chênh lệch giá cà phê, đặc biệt trong bối cảnh châu Âu là thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới.
Trong thời gian gần đây, Liên minh châu Âu đã gia tăng nhập khẩu cà phê từ châu Á (đặc biệt là Việt Nam), đồng thời mở rộng nguồn cung từ Đông Phi. Xu hướng này càng được củng cố khi các nhà sản xuất tại Brazil tỏ ra thận trọng và chưa sẵn sàng đẩy mạnh bán ra.
Theo ghi nhận tại Việt Nam, các tuyến vận chuyển hiện chưa bị gián đoạn, tuy nhiên, chi phí logistics đã tăng đáng kể. Một số lô hàng xuất khẩu sang châu Âu đang tạm thời bị giữ lại trong nước và có khả năng tiếp tục bị hạn chế cho đến khi mức độ rủi ro khi đi qua Kênh đào Suez trở nên rõ ràng hơn.
Ngoài ra, nhiều công ty vận tải đã tạm dừng nhận đơn hàng đến khu vực Vùng Vịnh và chuyển hướng tàu đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, khiến chi phí vận chuyển tăng lên đáng kể và thời gian giao hàng kéo dài.
Triển vọng nguồn cung
Mặc dù châu Âu có thể đa dạng hóa nguồn cung, nhưng phần lớn cà phê Arabica tự nhiên và Robusta vẫn đến từ châu Á, Uganda và Brazil. Trong trường hợp của Brazil, các nhà sản xuất vẫn đang giữ lại lượng tồn kho còn lại, trong khi sản lượng của vụ mùa 2026/27 dự kiến phải đến tháng 7 mới bắt đầu được đưa ra thị trường.
Bối cảnh này có thể ảnh hưởng đến mức chênh lệch giá tại Brazil, cũng như khối lượng nhập khẩu và mức dự trữ của châu Âu — đặc biệt nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục kéo dài trong thời gian tới.
